foto: EPP

Sarajevo je bilo domaćin studijske posjete i konferencije Evropske narodne partije (EPP) koja je održana 8. i 9. juna. Evropska narodna partija predstavlja najveću političku grupaciju koja okuplja partije u Evropskoj uniji, međutim članovi EPP-a su i političke partije iz država koje nisu članice EU. Iz Bosne i Hercegovine članovi su: HDZ BiH, HDZ 1990, SDA i PDP, dok SDS ima status posmatrača. Na konferenciji u Sarajevu, osim predsjednika političkih partija iz Bosne i Hercegovine, učestvovali su Ana Brnabić, Milojko Spajić, Andrej Plenković, Kristijan Šmit, Ervin Ibrahimović i drugi funkcioneri partija EPP-a.

Predstavnici političkih partija iz regiona istakli su važnost uloge EPP-a u procesu pristupanja zemalja Zapadnog Balkana Evropskoj uniji. Reforme koje je u posljednih šest godina sprovela Crna Gora na svom evropskom putu pohvaljene su i navođene su kao primjer da kada kandidati ozbiljno pristupe reformskom procesu da ubrzo mogu postati i članice EU. Fokus predstavnika iz EPP-a bio je na vladavini prava i reformama koje države kandidati treba da sprovedu kako bi postali punopravne članice EU. Drugačiji ton mogao se čuti od strane premijera Hrvatske Andreja Plenkovića koji je pored važnosti sprovođenja reformi naglasio da Hrvati u Bosni i Hercegovini imaju pravo na izbor legitimnog predstavnika. U prvom redu ovo se odosi na izbor člana Predsjedništva iz reda Hrvata. Pitanje izbora člana Predsjedništva jedno je od otvorenih pitanja u Bosni i Hercegovini oko kojeg ne može da se postigne politički dogovor. Jedan od govornika prvog dana bio je i visoki predstavnik Kristijan Šmit koji je kritikovao domaće institucije, a razlog je neangažovanost u sprovođenju reformi na evropskom putu Bosne i Hercegovine.

Događaj koji je svakako privukao najviše pažnje je potpisivanje zajedničke deklaracije između političkih partija u Bosni i Hercegovini. Zajedničku deklaraciju potpisali su predsjednik SDA Bakir Izetbegović, SDS-a Branko Blanuša, HDZ-a Dragan Čović, HDZ-a 1990. Ilija Cvitanović i PDP-a Draško Stanivuković. Potpisnici deklaracije izrazili su opredjeljenost ka evropskom putu Bosne i Hercegovine, vladavini prava, provođenju presuda domaćih i međunarodnih sudova, kao i da navedena deklaracija neće ostati „mrtvo slovo na papiru“. Značaj deklaracije naročito proizilazi iz činjenice da se ove godine u oktobru u Bosni i Hercegovini održavaju opšti izbori na kojima se biraju članovi Predsjedništva, predsjednik Republike Srpske, poslanici u Predstavnički dom, poslanici za entitetske skupštine, kao i poslanici za kantonalne skupštine u Federaciji Bosne i Hercegovine. Svi potpisnici deklaracije izuzev HDZ BiH čine opoziciju na nivou države.  Potpisnici deklaracije izrazili su spremnost da u budućem periodu rade na ubrzavanju evropskog puta Bosne i Hercegovine. U izjavama za medije čuo se suzdržaniji stav predsjednika HDZ-a BiH Dragana Čovića, koji trenutno zajedno sa SNSD-om i strankama Trojke (SDP, NiP, NS) čini vlast na nivou Bosne i Hercegovine i često su na meti kritike zbog stagnacije na evropskom putu. Predstavnici opozicionih stranaka izrazile su spremonost da preuzmu odgovornost u sprovođenju reformi kako bi Bosna i Hercegovina postala članica Evropske unije što možemo tumačiti kao spremnost stranaka da nakon izbora u oktobru formiraju vlast na nivou Bosne i Hercegovine. Na nivou Bosne i Hercegovine navedene stranke činile su vlast u periodu od 2014. do 2018. godine i u tom mandatnom periodu usvojen je najveći broj zakona koje se direktno tiču napretka Bosne i Hercegovine na evropskom putu.

Konferencija u Sarajevu za predstavnike političkih partija iz Bosne i Hercegovine bila je prilika da se međunarodnim akterima pokaže spremnost da se nakon oktobarskih izbora ozbiljnije pristupi procesu evropske integracije. Predstavnici EPP-a ponavljali su dobro poznate poruke o potrebi za vladavinom prava, jačanju institucija i da nikakvi anti-dejtonski potezi nisu prihvatljivi. U više navrata ponovljene su poruke koje su se mogle čuti i par dana ranije u Tivtu koje je iznio kancelar Njemačke Fridrih Merc o modelu pristupanja zemalja Zapadnog Balkana Evropskoj uniji. U konačnici jedno pitanje koje je ostalo u vazduhu je ko će biti novi visoki predstavnik u Bosni i Hercegovini nakon što je Kristijan Šmit podnio ostavku na ovo mjesto međutim po prvi put ne postoji saglasnost međunarodnih aktera oko toga ko treba da bude novi visoki predstavnik.

Autorka: Nikolina Lozo